Te gast bij…Bert Venema

Bert VenemaZaanser dan Zaans is de leefplek van Bert Venema, onze randverschijnselen filatelist. Een wonderbaarlijk boeiend uitzicht over het schitterende veenweidengebied tussen Zaandam en Westzaan. Oeroude grond zoals u kunt lezen in de nieuwe Zaanse bijbel over de geschiedenis, zojuist verschenen. Na Assendelft ontstond Westzaan met een eigen Regthuys waar recht gesproken werd. Een Regthuys was destijds in Zaandam niet denkbaar. En wat te denken van die grote kerk, waarvan de toren op nieuwjaarsdag ruim 160 jaar geleden naar beneden stortte en 2 doden veroorzaakte.

Hoe kon men destijds ook zoiets groots op die veenruggen construeren. Toen had je nog geen constructiebedrijven zoals Bert heeft. Zijn werk en leven is generaties lang in de ban van eerst hout -en later staalconstructies. De werkplaatsen staan op fundamenten van voormalige molenschuren, de poeren kun je nog zien. En dan over Bert gesproken, geen postzegelbeurs in ons land is veilig voor hem. Afgelopen december kwamen we hem tegen in Barneveld, echt niet om een doosje eieren te scoren. De eindejaarsbeurs van Barneveld was weer zijn oorlogsgebied, op jacht naar velrandbijzonderheden, vooral hoe ouder hoe boeiender. Naast Bert kwamen we ook Hans van Run, John Dehé, Rita en Willem Loman tegen. De normale verdachten op dat soort beurzen. John stond krom gebogen boven brieven, u zult binnenkort weer kunnen beleven wat hij in eierland gescoord heeft. Rita en Willem liepen met een steekwagentje over de beurs, doch de wielen konden het amper houden, want bij Rene Hillesum vonden ze een berg nagenoeg nieuwe Davo albums. Ze waren met de camper gekomen bij volle maan, wel een koude nacht klaagde Willem, maar de oogst vergoedde veel. Alleen de camper kent helaas een maximum aan belading, ach ja, dat is pech!

Aan de koffietafel liet Bert ons een boeiende aankoop zien. Dat was ½ centime opdruk op 1 centime Frankrijk Yvert 157 uit 1919. Wat direct opvalt is het grauwe papier waar deze zegel op gedrukt is. Hij
liet een veldeel zien, een vel had in die tijd vermoedelijk een omvang van 100 zegels en dit veldeel was de onderkant voor 1/3e deel van.

Bert Venema 2

Dat grauwe papier is zoals Bert uitlegde een gevolg van de papierschaarste na de 1e wereldoorlog. Dat gebeurde in 1917 – 1920. Het papier is herkenbaar aan de grote letters onder in het vel GC. Dit betekent Grande Consommation, ofwel groot verbruik. Een mooi filatelistisch stuk. Hoe bestaat het dat het bestaat! Het vel bevat brugstukken. Op die brugdelen staat een nummer: het millesieme, ofwel het laatste cijfer van het jaartal. De 9 betekent dus 1919.Het zou ook 1909 kunnen betekenen maar Bert weet wel beter, want die letters GC staan erop. En dat kon alleen aan het eind van WO 1 zijn. Dat millesieme is een controlegetal voor de posterijen. U kunt u voorstellen dat Bert, na zo’n boeiende score, zijn koffie met groot genoegen opslobberde. Eigenlijk had hij amper tijd om koffie te drinken, maar na enig aandringen was hij toch over te halen. Zijn zoektocht is veel ingewikkelder dan de zoektocht van de gemiddelde bezoeker aan de Veluwehal. Een ander bijzonder stuk dat hij kon bemachtigen was een
enveloppe met een naaimachine doorsteek als gevolg van de drukkerijstaking in 1923. Om toch in de behoefte aan zegels te voorzien werden vellen doorstoken op deze wijze. Zo passeerde men de drukkerij. Heel opmerkelijk is de adressering, namelijk weledelgeboren heer P.C. Korteweg, de publicist van stempels. Bert begon eind zestiger jaren met Nederlandse postzegels. Daarnaast verzamelde hij logischerwijs ook de rest. In de beginjaren 80 is hij gestopt met Nederland en werd zijn snuffelterrein Engelse koloniën. En u leest het goed, daar lette hij al op randstukken en brugparen, zoals van de Bahrein opdrukken en de Kuwaitopdrukken van India. Maar dat is nu zijn bijvangst. De vette vangst is het randverschijnselengebied Nederland en Overzee tot 1980. Kijk, in de beperking toont zich de meester.

Via Kees Koolman kwam Bert, eind jaren ‘90, bij de vereniging van Velrandbijzonderheden terecht. Op veilingen (o.m. De Friese en de toenmalige Wiggers de Vries in Artis) kon hij interessante stukken
bemachtigen. De Velrandclub houdt 4 keer per jaar een eigen veiling. Altijd goed voor een vondst!
Ondertussen begon Bert mee te werken aan het opbouwen van de tekst voor het in Nederland wereldberoemde Handboek Plaat- en Etsingnummers. Een marathonklus. Na vier jaar was Nederland
klaar. En toen volgden nog Ned. Ind. en Ned. Nw. Guinea en Suriname. Op dit moment wordt gewerkt aan Curaçao en de Antillen. Dus 2001 begonnen, en waarschijnlijk in 2015 voltooid! Over een
boeiend werkterrein gesproken.

Mocht u in het bezit zijn van stukken Berts interessegebied betreffend, loop dan bij hem aan en u bent gegarandeerd van een geweldig stuk informatie. Dit interview was niet te doen zonder een extra kopje koffie in het Westzaanse veenweidenland.